Voorstel herstructurering glasfabriek O-I manufacturing Schiedam

Opdrachtgever:  O-I manufactoring ism Gemeente Schiedam
Jaar:  2013/2014
Locatie:  Schiedam
Discipline:  Stedenbouw, Architectuur

Voorstel herstructurering glasfabriek O-I manufacturing Schiedam

O-I Manufacturing Netherlands B.V. - Schiedam

Transformatie is van alle tijden. Veranderingen dienen zich van tijd tot tijd aan. De opvatting dat welvaart op natuurlijke wijze steeds maar zal toenemen is onhoudbaar. Wel zullen wetenschap en techniek zich blijven ontwikkelen en met telkens intelligentere oplossingen komen. Ze zullen in een almaar hogere frequentie een groeiende samenleving blijven veranderen. De voorspelling uit de jaren zestig dat we rond deze tijd nog minimaal zouden hoeven werken, is niet uitgekomen. Ondanks de automatisering wordt er nog steeds hard gewerkt. Maar ook de angst voor grootschalige ontwikkelingen die in de jaren zestig werd gekoesterd, is gedeeltelijk ongegrond gebleken; ze blijken ook ruimte te bieden voor nieuwe ambachtelijkheid en differentiatie.

Transformatie biedt volop kansen om de architectonische kwaliteiten van gebouwen en complexen te vergroten. Het financiële aspect is in de afweging tussen sloop en nieuwbouw wel de belangrijkste factor. Omdat het ingreepniveau bij transformatie variabel is, verwachten betrokkenen een daarmee gepaard gaande differentiatie in kwaliteit. Dat stelt hoge eisen aan de programmering van de ingreep.

Ontwerpers kunnen daar een belangrijke rol in spelen door bestaande potenties en kwaliteiten bloot te leggen, maar ook door met hun ontwerpen verschillende ingreepvarianten bespreekbaar te maken. Dit dwingt in de bouwkolom nieuwe vormen van samenwerking tussen betrokkenen af. Een goede transformatie vergt een integrale benadering.

 

Creëren van orde

Architectonische beslissingen liggen vrijwel altijd ten grondslag aan het creëren van orde en het vormgeven van structuren. Deze perken op hun beurt de mogelijkheden in en sluiten daarbij het toeval uit. Het proces waarin architectonische beslissingen worden genomen en structuren worden gecreëerd, vereist een permanente uitsluiting van andere mogelijkheden. In een zichzelf versterkend proces worden de al gerealiseerde projecten in dat proces opgenomen. Dit ondersteunt de ingeslagen richting en betekent een verdere reductie van de mogelijkheden. In de huidige situatie beweegt de architectuur zich hoofdzakelijk binnen het al gebouwde. Deze situatie kan worden uitgebuit om het toeval te behouden in plaats van te vernietigen en nieuwe vrije vormen te vinden in de omgang met architectuur.

 

Bloeiperiode

Dit geldt ook voor de transformatie van het terrein van de in 1854 opgerichte glasfabriek Oud – Mathenesse (O-I) te Schiedam. De achttiende en negentiende eeuw waren de bloeiperiode voor de gedistilleerdindustrie in Schiedam. Honderden kleine en grote branderijen en distilleerderijen, maar ook aanverwante bedrijven als graanmolens en glasfabrieken bepaalden het beeld van de stad.

 

 

Historie

Om de concurrentie te weerstaan werden in 1899 de Verenigde Glasfabrieken N.V. (United Glassworks) opgericht; er waren immers zeer veel glasfabrieken in Nederland. In 1906 waren dat er nog 45, waarvan de meeste in Zuid-Holland waren gevestigd. Samen hadden ze ongeveer 6000 mensen in dienst.

De grootste concurrent voor de Verenigde Glasfabrieken was de N.V. Flesschenfabriek v/h Jeekel & Co. te Leerdam. In 1911 werd de eerste automatische flessenblaasmachine (Owensmachine) in werking gesteld. De mondglasblaaspijp werd voor het laatst in 1927 toegepast. In de loop der jaren werden de belangrijkste concurrenten overgenomen.

 

Naam gewijzigd

De Verenigde Glasfabrieken werden op hun beurt in 1995 opgenomen in het Franse concern Boussois-Souchon-Neuvesel (BSN) en de naam werd veranderd in BSN Glasspack. Tegenwoordig is de naam opnieuw gewijzigd en wel in O-I Manufacturing. De productiebedrijven zijn nog steeds gevestigd in Schiedam, Leerdam en Maastricht.

Owens-Illinois Inc., afgekort O-I, is een Amerikaanse producent van verpakkingsglas voor de voedings- en drankenindustrie. Het verhaal van O-I begon in 1903 met een technologische doorbraak. Michael J. Owens ontwikkelde en patenteerde de eerste automatische machine waarmee glazen flessen konden worden geblazen. Door de jaren heen zijn er allerlei wijzigingen op het terrein gerealiseerd. Het productieproces werd door innovaties en geavanceerde technologieën vernieuwd en allerlei bouwkundige wijzigingen werden aangebracht, waardoor het logistieke overzicht enigszins verloren is gegaan.

 

 

Tentoonstellingsruimte

Om het milieuvriendelijke product glas - hergebruik, recycling van grondstoffen, duurzaamheid - en de opvallende glazenverpakkingen te promoten, is de wens geuit een apart toegankelijke tentoonstellingsruimte in te richten. Dat sluit aan bij de wens van de gemeente Schiedam om de Buitenhavenweg betekenis te geven als toeristische route tussen het centrum van Schiedam en het distilleercluster. Vanuit historisch oogpunt is dit een belangrijke en interessante route. Via de Buitenhavenweg kan het centrum van Schiedam worden bereikt, terwijl men over de weg gaand of over het water van de Buitenhaven al een goed beeld van het historische Schiedam krijgt voorgeschoteld. Gelegen aan de Buitenhaven is O-I het enige bedrijf dat nog gebruik maakt binnenvaart voor de toevoer van grondstoffen.

 

Grote ontwikkellocatie

Met de sloop van bestaand verouderd vastgoed en door de mogelijke aankoop van twee strategisch gelegen panden aan de Buitenhavenweg 132 en 140 komt een grote ontwikkellocatie vrij. Langs de Buitenhavenweg is deze ca. 110 meter lang. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om de inrijrichting en de opstelplaatsen voor het vrachtverkeer te optimaliseren. Het ronde entreegebouw, opgebouwd met de tekens O en I , geeft de start aan het lange lint van aaneengesloten bebouwing langs de Buitenhavenweg. Het is opgebouwd uit een portiersloge en kantoren op de begane grond. Op de eerste verdieping is een tentoonstellingsruimte van ca. 1.000 m2 geprojecteerd. Door het ontstane ‘voorplein’ krijgen de huidige kantoren van de glasfabriek weer hun originele verschijningspositie terug ten opzichte van garageboxen, werkplaatsjes en loodsjes. Toch blijft ondanks deze aanvulling de openbare ruimte in het binnengebied versnipperd, met bebouwing aan de randen. De kantoren aan de Buitenhavenweg en de fabriek aan de Nieuwe Mathenesserstraat zijn, wegens de controle op het terrein, alleen bereikbaar vanuit het binnengebied. Ondanks de goed aangegeven routes heeft die situatie een negatieve invloed op de logistiek van het bedrijf. Vrachtwagens kunnen geparkeerde auto’s blokkeren en andersom.

 

Herstructurering binnenterrein

Door de entree aan de andere kant van het terrein te situeren, ontstaat de mogelijkheid het gehele binnenterrein te herstructureren. Bovendien lost de bouw van een verdiepte parkeergarage met vier lagen voor 400 parkeerplaatsen op het terrein van OI het tekort aan parkeerplaatsen voor het bedrijventerrein Nieuw-Mathenesse op. De bouw van de parkeergarage zou door de gezamenlijke ondernemers/overheid moeten worden gefinancierd. Mede door de bijdrage van de mogelijke grondopbrengst van deze parkeergarage kan OI op het ca. 18.200m2 grote binnenterrein een heldere logistieke routing realiseren en de capaciteit van de fabriek vergroten. Door het compleet overdekken van een centraal laadterrein voor vrachtwagens ontstaat een afgebakend terrein waar de bevoorrading van opleggers met heftrucks volgens een vaste doorritvoorziening kan worden gerealiseerd. De overkapping biedt op de eerste verdieping plaats aan ca. 22400 m2 opslagruimte. Door de directe koppeling aan de glasfabriek en de ligging bóven het laadcentrum ontstaan korte productlijnen. Verpakte pallets worden vanuit deze opslagruimte naar de onderliggende expeditiezone gebracht, om van hieruit op de vrachtwagens te worden geladen. Hierdoor ontstaat ook de mogelijkheid om de eindproducten per watertransport vanaf de locatie te verschepen. Door de huidige stand van de economie is de belangstelling voor nieuwe, vooral duurzame en besparende ideeën enorm gegroeid. Dat maakt het ook voor architecten tot een interessante tijd. Daarom is architectuur een middel om te kunnen reflecteren en acteren. Architectuur reageert bijna altijd op de vraag vanuit een of ander krachtenveld - economisch, politiek, cultureel - en dwingt daarom tot het begrijpen van de motieven die ten grondslag liggen aan de gestelde vraag. Tegelijkertijd is het vormgeven van ruimte een manier om te anticiperen op een werkelijkheid die vanuit genoemd krachtenveld kan ontstaan.

/

    Warning: Invalid argument supplied for foreach() in /home/public/sites/www.hdk-architecten.nl/templates/default/desktop/_body.php on line 45